Nicola Romeo

Nicola Romeo był włoskim inżynierem i przemysłowcem, którego nazwisko na stałe weszło do historii motoryzacji za sprawą marki Alfa Romeo. Nie był jednak – jak czasami można przeczytać – założycielem firmy A.L.F.A. Ta powstała wcześniej, w 1910 roku. Romeo przejął przedsiębiorstwo w czasie I wojny światowej, rozbudował jego zaplecze przemysłowe, a po wojnie skierował zakład ponownie w stronę produkcji samochodów. Jego działalność wykraczała przy tym daleko poza motoryzację: zajmował się również maszynami przemysłowymi, kolejnictwem, lotnictwem oraz wielkimi inwestycjami infrastrukturalnymi.

Dzieciństwo i wykształcenie Nicoli Romeo

Nicola Romeo urodził się 28 kwietnia 1876 roku w Sant’Antimo, miejscowości położonej niedaleko Neapolu. Był najstarszym z ośmiorga dzieci Maurizia Romeo i Consiglii Taglialateli. Rodzina nie należała do zamożnych – jego ojciec pracował jako nauczyciel szkoły podstawowej – jednak dostrzegł zdolności matematyczne syna i zachęcał go do zdobycia wykształcenia technicznego.

Romeo ukończył instytut techniczny w Neapolu, a następnie studiował inżynierię. W wieku zaledwie 23 lat uzyskał dyplom inżyniera budownictwa w neapolitańskiej Scuola di applicazione, będącej poprzedniczką dzisiejszego wydziału inżynierii Uniwersytetu Fryderyka II w Neapolu. Nie zakończył jednak na tym edukacji. Wyjechał do belgijskiego Liège, gdzie pogłębiał wiedzę z zakresu elektrotechniki, a następnie zdobywał doświadczenie również we Francji i Niemczech.

Tak szerokie przygotowanie techniczne miało duże znaczenie dla jego późniejszej kariery. Romeo nie rozpoczynał bowiem działalności jako konstruktor samochodów. Interesowały go przede wszystkim rozwijające się wówczas dziedziny infrastruktury, elektrotechniki, kolejnictwa oraz ciężkiego przemysłu.

Początki kariery zawodowej

W 1902 roku Nicola Romeo rozpoczął pracę dla brytyjskiej firmy Robert Blackwell & Co., specjalizującej się m.in. w urządzeniach związanych z trakcją kolejową i przesyłaniem energii elektrycznej. Powierzono mu utworzenie i prowadzenie włoskiego oddziału przedsiębiorstwa. Firma korzystała wówczas m.in. z szybko postępującej elektryfikacji sieci tramwajowych we Włoszech.

Zdobyte doświadczenie oraz kontakty biznesowe pozwoliły Romeo stosunkowo szybko usamodzielnić się. W 1906 roku założył w Mediolanie firmę Ing. Nicola Romeo & C. Początkowo przedsiębiorstwo miało przede wszystkim charakter handlowy. Sprowadzało do Włoch m.in. materiały kolejowe brytyjskiej firmy Hadfield z Sheffield oraz urządzenia do wytwarzania sprężonego powietrza amerykańskiej Ingersoll-Rand.

Maszyny oferowane przez Romeo znajdowały zastosowanie przy ważnych włoskich inwestycjach infrastrukturalnych. Jego firma uczestniczyła m.in. w przedsięwzięciach związanych z budową tuneli na linii kolejowej Rzym–Neapol, akweduktem apulijskim oraz instalacjami hydroelektrycznymi. Nie ograniczała się przy tym do sprzedaży urządzeń – pomagała dostosowywać maszyny do konkretnych warunków prac budowlanych. W 1912 roku działalność Romeo w dziedzinie robót publicznych została uhonorowana przyznaniem mu tytułu kawalera Orderu Korony Włoch.

Nicola Romeo przejmuje A.L.F.A.

Przełomem w karierze przedsiębiorcy okazała się I wojna światowa. W tym okresie przemysł włoski otrzymywał ogromne zamówienia wojskowe, a firma Romeo zaczęła gwałtownie się rozwijać. Jednocześnie znajdująca się w Mediolanie spółka A.L.F.A. – Anonima Lombarda Fabbrica Automobili znalazła się w poważnych problemach finansowych.

A.L.F.A. została oficjalnie utworzona 24 czerwca 1910 roku, a więc kilka lat zanim Nicola Romeo pojawił się w jej historii. Jej samochody projektował m.in. Giuseppe Merosi. Gdy po wybuchu wojny przedsiębiorstwo nie uzyskało oczekiwanych zamówień państwowych, znalazło się w likwidacji, a jego akcjami zajęła się Banca Italiana di Sconto.

Firma Nicoli Romeo posiadała natomiast duże zamówienie na produkcję pocisków artyleryjskich, ale własny zakład przedsiębiorcy był zbyt mały, aby sprostać produkcji na wymaganą skalę. Rozwiązaniem stały się znajdujące się nieopodal zakłady A.L.F.A. w mediolańskiej dzielnicy Portello. Przy wsparciu bankowym Romeo przejął kontrolę nad fabryką w 1915 roku.

Nie oznaczało to natychmiastowego rozwoju produkcji samochodów. Wręcz przeciwnie – w czasie wojny Portello zostało podporządkowane przede wszystkim potrzebom przemysłu zbrojeniowego. Zakład rozbudowano, instalując m.in. odlewnię żeliwa, stalownię z piecami elektrycznymi oraz walcownię. Pod koniec wojny uruchomiono tam również produkcję silników lotniczych i ciągników.

Powstanie Alfa Romeo

W lutym 1918 roku przedsiębiorstwo zostało przekształcone w spółkę akcyjną działającą jako Società Anonima Italiana Nicola Romeo & C. W tym czasie grupa Romeo była już znacznie większym przedsiębiorstwem przemysłowym niż przed wojną. Biznesmen inwestował również w zakłady kolejowe, m.in. Costruzioni Meccaniche di Saronno oraz Officine Ferroviarie Meridionali w Neapolu.

Po zakończeniu wojny pojawił się jednak problem typowy dla wielu przedsiębiorstw, które gwałtownie rozrosły się dzięki zamówieniom wojskowym: trzeba było znaleźć zastosowanie dla wielkich mocy produkcyjnych w gospodarce czasu pokoju. Romeo próbował rozwijać m.in. produkcję maszyn rolniczych i wyposażenia kolejowego. Kiedy w 1919 roku państwo anulowało zamówienia na ciągniki, zakład Portello ponownie zwrócił się w stronę samochodów. Produkcja aut została wznowiona pod koniec 1919 roku, początkowo z wykorzystaniem części pozostających jeszcze w magazynach.

Po sporze prawnym dotyczącym możliwości używania dawnej nazwy Alfa samochody zaczęto sprzedawać pod marką Alfa Romeo. W ten sposób nazwisko przedsiębiorcy zostało połączone z nazwą firmy istniejącej jeszcze przed jego przybyciem. Dlatego bardziej precyzyjne jest określanie Nicoli Romeo człowiekiem, który przejął i przekształcił A.L.F.A., niż jej pierwotnym założycielem.

Alfa Romeo i wyścigi samochodowe

Romeo dostrzegał znaczenie sportu samochodowego nie tylko jako rywalizacji, lecz również jako sposobu promocji samochodów oraz laboratorium nowych technologii. Rozwiązania sprawdzane podczas wyścigów mogły później trafiać do pojazdów przeznaczonych dla zwykłych klientów. Takie połączenie samochodu sportowego i drogowego stało się jednym z fundamentów wizerunku Alfa Romeo.

Jednym z najważniejszych wydarzeń był wyścig Targa Florio w 1923 roku, w którym Ugo Sivocci zwyciężył Alfą Romeo RL. Był to pierwszy wielki międzynarodowy sukces marki. Dwa lata później wyścigowy Alfa Romeo P2, zaprojektowany przez Vittoria Jano, przyniósł firmie triumf w pierwszych samochodowych mistrzostwach świata rozgrywanych pod auspicjami ówczesnej AIACR.

W historii firmy z czasów Romeo pojawiają się również ludzie, którzy później sami stali się legendami motoryzacji. Jednym z nich był Enzo Ferrari, początkowo kierowca wyścigowy Alfa Romeo, a później człowiek związany z organizacją sportowej działalności marki. To właśnie Ferrari pomógł sprowadzić do firmy znakomitego konstruktora Vittoria Jano, późniejszego twórcę nie tylko P2, ale także słynnych samochodów rodzin 6C i 8C.

Problemy finansowe i odejście z Alfa Romeo

Choć samochody Alfa Romeo zdobywały coraz większy prestiż, przedsiębiorstwo miało poważne problemy ekonomiczne. Strategia Nicoli Romeo zakładała stworzenie rozległego koncernu działającego jednocześnie w motoryzacji, kolejnictwie, produkcji maszyn i innych gałęziach przemysłu. Powojenny rynek okazał się jednak zbyt słaby, aby łatwo zagospodarować możliwości tak dużej grupy. Jednocześnie firma pozostawała silnie zadłużona. Pod koniec 1918 roku jej zobowiązania wobec Banca Italiana di Sconto przekraczały już 60 milionów lirów.

Po upadku tego banku w 1921 roku układ własnościowy i finansowy przedsiębiorstwa stawał się coraz bardziej skomplikowany. Z czasem narastał również konflikt między Romeo a bankowymi udziałowcami. Romeo chciał zachować wielobranżowy charakter grupy, podczas gdy przedstawiciele banku dążyli do ograniczenia jej działalności przede wszystkim do samochodów i silników lotniczych.

W 1925 roku realna władza Romeo w przedsiębiorstwie została znacznie ograniczona, a funkcję dyrektora generalnego objął Pasquale Gallo. Romeo pozostał prezesem, lecz jego stanowisko miało w dużej mierze charakter honorowy. W 1927 roku sprzedał swoje udziały bankowi i zakończył związki z przedsiębiorstwem. Oficjalne materiały współczesnej Alfa Romeo podają 1928 rok jako moment jego ustąpienia z funkcji zarządczej, co wynika z rozłożonego w czasie procesu odchodzenia ze spółki.

Dalsza działalność i ostatnie lata życia

Po odejściu z Alfa Romeo Nicola Romeo nie powrócił już do działalności przemysłowej prowadzonej na wcześniejszą skalę. Zajmował się przede wszystkim Officine Ferroviarie Meridionali, czyli przedsiębiorstwem związanym z produkcją i obsługą taboru kolejowego. Pokazuje to, że kolejnictwo – obecne już na samym początku jego kariery – pozostało ważną częścią jego działalności także po zakończeniu przygody z motoryzacją.

W marcu 1929 roku Nicola Romeo został mianowany senatorem Królestwa Włoch. Według biografii opublikowanej przez Treccani nominacja nastąpiła na wniosek Augusto Turatiego, ówczesnego sekretarza Narodowej Partii Faszystowskiej. Było to jednocześnie formalne uznanie pozycji, jaką przedsiębiorca zdobył we włoskim przemyśle.

W życiu prywatnym Romeo był od 1905 roku mężem Angeliny Valadin, pochodzącej z portugalskiej rodziny. Małżeństwo miało siedmioro dzieci: Maurizia, Edoarda, Nicolę, Elenę, Giuliettę, Pierę i Irene.

Nicola Romeo zmarł 15 sierpnia 1938 roku w Magreglio w prowincji Como, w wieku 62 lat. Jego nazwisko przetrwało jednak znacznie dłużej niż stworzone przez niego przedsiębiorstwa przemysłowe – codziennie pojawia się na samochodach jednej z najbardziej rozpoznawalnych włoskich marek.

Znaczenie Nicoli Romeo

Znaczenie Romeo w historii motoryzacji nie polega na tym, że samodzielnie stworzył od podstaw przedsiębiorstwo produkujące samochody Alfa. Marka miała już własną historię, konstruktorów i modele przed jego pojawieniem się. Jego zasługą było natomiast przejęcie fabryki w krytycznym okresie, jej ogromna rozbudowa przemysłowa oraz późniejsze stworzenie warunków, w których Alfa Romeo stała się producentem prestiżowych samochodów sportowych i wyścigowych.

Co równie istotne, Romeo potrafił otaczać się utalentowanymi ludźmi. W czasach jego kierownictwa z marką związani byli Giuseppe Merosi, Vittorio Jano czy Enzo Ferrari. Sukcesy sportowe z pierwszej połowy lat 20. XX wieku pomogły zbudować charakter marki oparty na osiągach, zaawansowanej technice i rywalizacji – cechach, do których Alfa Romeo odwołuje się do dziś.

Ciekawostki

Nicola Romeo nie założył A.L.F.A. Firma powstała w 1910 roku, natomiast Romeo przejął jej zakład w 1915 roku. Dopiero po jego wejściu do przedsiębiorstwa człon „Romeo” został połączony z nazwą Alfa. To ważne rozróżnienie, ponieważ często upraszcza się jego biografię, określając go po prostu „założycielem Alfa Romeo”.

Pierwotnie nie był człowiekiem motoryzacji. Zanim jego nazwisko pojawiło się na samochodach, Romeo zajmował się urządzeniami dla kolejnictwa, elektrotechniki, górnictwa i wielkich robót budowlanych. Samochody były tylko jedną z wielu dziedzin rozbudowywanego przez niego imperium przemysłowego.

Za jego czasów narodziła się sportowa legenda marki. Zwycięstwo Ugo Sivocciego w Targa Florio w 1923 roku i sukces modelu P2 w 1925 roku stworzyły fundament wyścigowej reputacji Alfa Romeo, która później stała się jednym z najważniejszych elementów tożsamości firmy.

Nazwisko Romeo przeżyło samego przedsiębiorcę o dziesięciolecia. Choć Nicola Romeo zakończył związki z przedsiębiorstwem jeszcze w latach 20., jego nazwisko nigdy nie zniknęło z nazwy marki. W rezultacie jest dziś prawdopodobnie znacznie bardziej znane jako część nazwy samochodów niż jako nazwisko konkretnego włoskiego przemysłowca.

Alfa Romeo sprzedaje oficjalne breloki z logo marki, zarówno w wersjach tekstylnych, jak i metalowych. Są one elementem kolekcji firmowych akcesoriów i pamiątek, podobnie jak odzież czy modele związane z historią marki. W pewnym sensie nazwisko XIX-wiecznego inżyniera trafiło więc także na drobne przedmioty kolekcjonerskie używane przez dzisiejszych miłośników samochodów Alfa Romeo. A jeśli interesują Cię ciekawe, personalizowane breloki to możesz je kupić w sklepie: https://enczarts.pl/collections/breloki-alfa-romeo